ಮೋದಿ ಪದವಿ ಪ್ರಕರಣ: ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್‌ ಮೇಲ್ಮನವಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2026ರಂದು ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್(Aravind Kejriwal) ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ(PM Narendra Modi) ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪದವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗ (CIC) ನೀಡಿದ್ದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದ 2023ರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠದ ಆದೇಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ(Court) ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ₹25,000 ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?

ಈ ವಿವಾದದ ಮೂಲ 2016ರ ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದ ಆದೇಶ. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗುಜರಾತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆಯಲು CIC ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಗುಜರಾತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.

ನಂತರ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023ರಂದು, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿರೇನ್ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು CICಯ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ₹25,000 ವೆಚ್ಚ ವಿಧಿಸಿತ್ತು.

₹25,000 ಏಕೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು?

2023ರ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಪದವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರು ವಿಚಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಪರ ವಾದವೇನು?

ಈ ವರ್ಷದ ಮೇಲ್ಮನವಿ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಅಭಿಷೇಕ್ ಮನು ಸಿಂಘ್ವಿ, ₹25,000 ವೆಚ್ಚ ವಿಧಿಸಲು ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ಅವರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ:

• ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರು ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

• CIC ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ (suo motu) ವಿಚಾರವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

• ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರು ಅಧಿಕೃತ RTI ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದವು.

• ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಈಗಾಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

• ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಈಗ ಏನು ಹೇಳಿದೆ?

ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸುುನೀತಾ ಅಗರವಾಲ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಡಿ.ಎನ್. ರೇ ಅವರ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು 2023ರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಹೀಗಾಗಿ:

• ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರ ಮೇಲ್ಮನವಿ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗಿದೆ.

• CICಯ 2016ರ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದ 2023ರ ಆದೇಶ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

• ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ₹25,000 ವೆಚ್ಚವೂ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.

• ಈ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ವಿಧಿಸಿಲ್ಲ.

ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?

ಈ ತೀರ್ಪು “ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಪದವಿಗಳು ನಕಲಿ” ಅಥವಾ “ನಿಜ” ಎಂದು ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ, RTI ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪದವಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಂತೆ CIC ನೀಡಿದ್ದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ 2023ರ ಆದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿರುವುದರಿಂದ, CICಯ 2016ರ ನಿರ್ದೇಶನ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಅವರ ₹25,000 ವೆಚ್ಚವೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ಪದವಿ ಕುರಿತ RTI ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ 2023ರ ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯೂ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗಿದೆ.

SIR ವಿವಾದ: CEC ರಾಜೀನಾಮೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸ್ಥಗಿತಕ್ಕೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್–ಎಡಪಕ್ಷಗಳ ಒತ್ತಾಯ