ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (IMF) ನೆರವು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿರತೆ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ ಸಾಲದ ಹೊರೆ, ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಪ್ರಗತಿ
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿಯ (IMF) 2026ರ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ (GDP) ಬೆಳವಣಿಗೆ 2025-26ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶೇ.3.6ರಷ್ಟು ಇರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಣದುಬ್ಬರವು ಮೇ ತಿಂಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ.10.3ರ ಆಸುಪಾಸಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ಕೂಡ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 21.5 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ವಿದೇಶಿ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ (Remittances) ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡಿವೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಾಲದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯಲ್ಲೂ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳು
1. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾಲದ ಹೊರೆ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ತನ್ನ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ಮೀಸಲಿಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.
2. ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹದ ಸಮಸ್ಯೆ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವವರ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚದಿದ್ದರೆ ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
3. ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ನಷ್ಟ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಬಾಕಿ ಪಾವತಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹೊರೆಯಾಗಿವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
4. ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸಂಕಷ್ಟ: ಹಣದುಬ್ಬರ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಆಹಾರ, ವಿದ್ಯುತ್, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿವೆ. ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಕೊರತೆ ಕೂಡ ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ.
5. ವಿದೇಶಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.
IMF ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳು
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರ IMF ಸೂಚಿಸಿರುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳಾಗಿವೆ.
2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ IMF ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಾಲ್ಕನೇ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ 2026ರ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಕುರಿತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮಟ್ಟದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಲುಪಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೇಗಿರಲಿದೆ?
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೂಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ವಿದೇಶಿ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೆರವಿನ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಳ, ರಫ್ತು ವೃದ್ಧಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ, ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಅದರ ಆಂತರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸುಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.