ನವದೆಹಲಿ: ದೇಶದ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನವಿ ಮುಂಬೈ(Navi Mumbai) ಈ ಬಾರಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಸತತ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದೇಶದ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಇಂದೋರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಬಾರಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ತಪ್ಪಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ 2025-26ನೇ ಸಾಲಿನ ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ್ (Swachh Survekshan) ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನವಿ ಮುಂಬೈ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ನವಿ ಮುಂಬೈಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ, ಸೂರತ್‌ಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ
ಕೇಂದ್ರ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ನಡೆಸಿದ ದೇಶದ 10ನೇ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ನವಿ ಮುಂಬೈ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಸೂರತ್ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವಿಜಯವಾಡ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿವೆ.
ನವೆಂಬರ್ 11ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ವಿಜೇತ ನಗರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು.
ಇಂದೋರ್‌ನ ಸತತ 8 ವರ್ಷಗಳ ದಾಖಲೆ ಅಂತ್ಯ
2017ರಿಂದ 2023ರವರೆಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂದೋರ್ ಈ ಬಾರಿ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. 2024-25ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಂದೋರ್ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ನಗರಗಳ ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗವಾದ ‘ಸೂಪರ್ ಸ್ವಚ್ಛ ಲೀಗ್’ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
2025-26ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದೋರ್‌ಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ‘ಸ್ವಚ್ಛ ಶೆಹರ್ ಜೋಡಿ’ (Swachh Shehar Jodi) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡೆಪಾಲ್ಪುರದೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಲಭಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಸನಂದ್ ಜೋಡಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ತಿರುಪತಿ ಮತ್ತು ಕುಪ್ಪಂ ಜೋಡಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿವೆ.
4,700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ
ಈ ಬಾರಿಯ ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ 4,700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (Urban Local Bodies) ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು. ನಗರಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟು 43 ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:
ಮನೆಮನೆಗೆ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಹಸಿ ಮತ್ತು ಒಣ ಕಸವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಕ್ರಮ.
ಕಸ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ.
ರಸ್ತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ.
ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ.
ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕಲ್ಯಾಣ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ದೂರುಗಳ ಪರಿಹಾರ.
3,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಜಿಪಿಎಸ್ ಆಧಾರಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ನಗರಗಳು
ಈ ವರ್ಷದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
| ವಿಭಾಗ | ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ನಗರ |
|---|---|
| ಸೂಪರ್ ಸ್ವಚ್ಛ ಲೀಗ್ | ನವಿ ಮುಂಬೈ |
| 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ | ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ |
| 3–10 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ | ಉಜ್ಜಯಿನಿ |
| 50 ಸಾವಿರ–3 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ | ದೇವಾಸ್ |
| ನದಿ ತೀರದ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ | ರೇವಾ |
| ಕರಾವಳಿ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ | ಪುರಿ |
| ಹಿಮಾಲಯದ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ | ರುದ್ರಪುರ |
ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ
ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದೆ. ಮನೆಮನೆಗೆ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಸ ವಿಲೇವಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಜಾಗೃತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂದೋರ್‌ನ ದಾಖಲೆ ಬಳಿಕ ನವಿ ಮುಂಬೈ ಹೊಸ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ. ನಗರಗಳ ನಡುವೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.